Leiderschapsstijlen: de verschillende soorten leiderschap

Leiderschap gaat over de juiste besluiten nemen en ervoor zorgen dat anderen overgaan tot uitvoer. Vaak word je als succesvol gezien als doelen en ambities zijn gerealiseerd. Toch schuilt er meer achter en hoe je verschillende leiderschapsstijlen echt kunt benutten.

“Met hoe je anderen aanstuurt en meeneemt in je manier van denken, heb je geen verzekering dat anderen begrip hebben voor jou als leider,” vertelt Kyra van Leeuwen, mede-eigenaar bij Start2Create en voormalig topsporter (golf). “Soms zien we dat leidinggevenden het niet begrijpen dat anderen niet meegaan in plannen, of niet die 1% per dag groeien. Zo liggen over en weer kansen. De oorsprong van ruis of mismatch ligt vaak in de verschillende denkstijlen, hoe een brein werkt èn in non-verbale communicatie.”

Hier lees je meer over verschillende soorten leiderschapsstijlen en hoe je jezelf verder kan ontwikkelen in leiding geven.

Er zijn tientallen leiderschapsstijlen te onderscheiden, elk met hun eigen betekenis en meerwaarde die per situatie verschilt. We lopen een aantal bekende leiderschapsstijlen voor je af. Ken Blanchard hield het redelijk compact met vier stijlen: sturend, coachend, steunend en delegerend. Welke stijl nodig is hangt af van hoe competent medewerkers zijn in de uit te voeren taken.

1. Aansturend leiderschap

Je geeft als leider sturing middels heldere en specifieke instructies. Ook stap je in een toezichthoudende rol. Medewerkers zijn in dit geval nog niet competent en hebben dus duidelijke aansturing nodig volgens hem.

2. Coachend leiderschap

Doel van deze stijl is dat een team uiteindelijk zelfstandig bepaalde werkzaamheden kan uitvoeren. Hierbij gaat het ook om de de houding van mensen. Bij het uitdelen van taken wordt tegelijk om feedback of input gevraagd. Verder is er sprake van een motiverende rol en is er oog voor de onderlinge verstandhouding. Nieuwe initiatieven worden aangemoedigd.

3. Ondersteunend leiderschap

Deze stijl gaat over luisteren naar behoeften van medewerkers en betrokkenheid peilen. De leider neemt hier ondersteunend gedrag aan. Als mensen gebrek aan zelfvertrouwen of motivatie hebben kan deze type leiderschapsstijl een steun in de rug zijn.

4. Delegerend leiderschap

Volgens Blanchard is deze stijl geschikt als je medewerkers ruimte en vrijheid wil geven. Je kan op afstand blijven, terwijl je mensen zelf oplossingsgericht te werk gaan bij uitdagingen. 

Er zijn inmiddels zo veel leiderschapsstijlen in de literatuur terug te vinden, dat je soms overlap ziet. Of dezelfde stijl komt onder dezelfde noemer terug. We zetten er een aantal voor je op een rij. 

Dit zijn diverse benamingen, maar komen grotendeels met elkaar overeen. Rode draad is dat het hier om een taakgerichte stijl gaat, waarin doelen en ambities centraal staan. De stijlen werken effectief als er snel beslissingen genomen moeten worden of als er sprake is van een crisissituatie. 

De menselijke maat komt daarentegen minder aan bod en er is geen ruimte voor meningen of creatieve inbreng. Communicatie is meer eenrichtingsverkeer, in plaats van open. 

Het gaat hierbij om het motiveren en stimuleren van medewerkers en lijkt in die zin ook veel op de coachende stijl. De hoge mate van betrokkenheid is bovendien ook nuttig bij draagvlak creëren. De valkuil bij deze stijl is dat er eindeloos wordt vergaderd en te weinig wordt gehandeld.

Deze stijl lijkt sterk op het delegerende leiderschap van Blanchard. De stijl is succesvol als er sprake is van een team met ervaren mensen met expertise en zij goed zelfstandig kunnen werken. Door de medewerkers het te laten doen, komt dit ten gunste van de ontplooiing van de leden van het team en voor het project waar ze voor werken. Uitdaging blijft om onderling nieuwe ideeën en wensen in te brengen en groepsdenken voor te blijven.

Niet alleen zie je vaak een inspirerende visie bij deze leider. Ook is er oog voor intrinsieke motivatie, innovatie vrijheid en vertrouwen bij medewerkers. Normen, waarden, behoeften en capaciteiten van de medewerkers staan centraal.

Dit is ook een stijl die gebaseerd is op het ruilprincipe. Doelstellingen, procedures en beleid staan centraal. Beloning en ‘straf’ worden vervolgens ingezet om medewerkers te motiveren. Het is een meer taakgerichte stijl van leidinggeven, met minder oog voor de menselijke kant en persoonlijke ontwikkeling.

Situationeel leiderschap staat in het teken van flexibel reageren op verschillende situaties en aanpassen in leiderschapsstijl, aan de hand van waar de situatie om vraagt. Het kan dus een combinatie zijn van de hiervoor genoemde leiderschapsstijlen die je in iemand terug ziet. Deze wendbaarheid vind je ook wel terug onder de noemers adaptief of agile leiderschap.

Om terug te komen op Ken Blanchard: het meebewegen tussen zijn vier stijlen, dus situationeel leiderschap, is de essentie van zijn model. De hoofdvraag blijft: wat hebben de medewerkers nodig?

Wat zijn jouw valkuilen in leidinggeven? Hoe kan jij jouw sterkste competenties tot hun recht laten komen? De basis voor het ontwikkelen van je leiderschapskwaliteiten is zelfkennis.

In onze opleiding creatief denken facilitator train je vanuit onverwachte hoek diverse leiderschapskwaliteiten. Onder andere hoe je creativiteit bij anderen kunt aanwakkeren en je versterkt je pallet aan communicatievaardigheden.

Niet zonder reden werken we met o.a. de creatief denken methodiek. Dit helpt je anders te kijken naar dynamiek in de groep en hoe je eigenaarschap kunt beïnvloeden. Zo kan je direct stappen maken in persoonlijk leiderschap èn ontdek je hoe je anderen kunt stimuleren tot oplossingsgericht denken, creatieve invalshoeken en LEF.